Η αρχιτεκτονική και το design βρίσκεται παντού γύρω μας, στις πόλεις, σε περιοδικά, σε διαδικτυακά site, στα social media. Ένας κόσμος, όμως που συχνά δεν περιμένουμε να μας δώσει αρχιτεκτονικά και καλλιτεχνικά ερεθίσματα, είναι ο κόσμος του κινηματογράφου. Σε αυτό το άρθρο θα εστιάσουμε σε εικονικούς χώρους και στο design δύο διάσημων ταινιών, οι οποίες στρέφονται γύρω απο δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες της αρχιτεκτονικής.
American Psycho
Η ταινία ‘’American Psycho’’ (2000) βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Bret Easton Ellis (1991), είναι μια dark comedy που διαδραματίζεται στα 80s με αρκετά αμφιλεγόμενες κριτικές κατά την πρώτη της εμφάνιση στον κόσμο του κινηματογράφου. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει αυξηθεί εκθετικά ο αριθμός των θαυμαστών της, οι οποίοι σαγηνεύονται από την ειδυλλιακή μορφή του πρωταγωνιστή Patrick Bateman (Christian Bale). Τι, όμως είναι αυτό που προκαλεί τόσο θαυμασμό και θέτει τον Bateman σαν πρότυπο για εκατομμύρια θαυμαστές, δεδομένου ότι θεωρητικά αποτελεί έναν χαρακτήρα serial killer;
Αφήνοντας στην άκρη τα πιο προφανή θετικά στοιχεία του που αρκετοί θα ήθελαν να έχουν σαν πρότυπο (επιτυχημένο στέλεχος της Wall Street, καλαίσθητο σώμα, πειθαρχία και προσήλωση στο πρόγραμμά του), θα επικεντρωθούμε σε στοιχεία αισθητικής και design, τα οποία έχουν εξίσου σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της ειδυλλιακής προσωπικότητας και κινηματογραφικού σκηνικού.
Το πιο προφανές ίσως στοιχείο design που ξεχωρίζουμε απο την αρχή της ταινίας είναι ο εσωτερικός χώρος του διαμερίσματος του πρωταγωνιστή. Πρόκειται για ένα μινιμαλιστικό interior, το οποίο έχει καθαρές μορφές, μεγάλη συνέπεια στις αποχρώσεις με κυρίαρχο το λευκό, και μια έντονη αίσθηση καθαριότητας και οργάνωσης. Αυτά τα χαρακτηριστικά αντικατοπτρίζουν την εκκεντρική ψυχοσύνθεση του Bateman, ο οποίος επικεντρώνεται αποκλειστικά στην τελειότητα τόσο της εξωτερικής του εμφάνισης όσο και του διαμερίσματός του. Τα περισσότερα στοιχεία επίπλωσης είναι βασισμένα σε σχέδια γνωστών designer και αρχιτεκτόνων (καθίσματα Mies Van Der Rohe), και πετυχαίνουν να αναδείξουν μια πολύ ιδιαίτερη και λιτή 80s αισθητική, που δύσκολα θα βλέπαμε σε αντίστοιχες ταινίες της εποχής.
Πολλά απο τα έπιπλα είναι αρκετά ασυνήθιστα για σκηνικό ταινίας των 80s, και θα πίστευε κανείς, ότι δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, αφού το καθένα έχει τη δικιά του αισθητική και ιδιαιτερότητα. Παρόλα αυτά, σε συνδυασμό με τον εξαιρετικό φωτισμό που έχει εφαρμοστεί, ο χώρος έχει μια απίστευτη συνέπεια και σύνδεση μεταξύ των διαφορετικών δωματίων, τα οποία εκπέμπουν τον ίδιο ακριβώς χαρακτήρα με αυτόν του πρωταγωνιστή.
Θα μπορούσαμε εύκολα να το θεωρήσουμε ως ένα παράδειγμα interior design με διαχρονικό χαρακτήρα που εκφράζει τις αξίες του μινιμαλισμού, και ως ένα πρότυπο για την οργάνωση των εσωτερικών χώρων στη σύγχρονη εποχή.
2001 : A Space Odyssey
H ταινία ‘’2001 : A Space Odyssey’’ (1968), αποτελεί ένα διαχρονικό σταθμό στην ιστορία του κινηματογράφου, τόσο για την πρωτοποριακή χρήση των τεχνητών εφέ για τα δεδομένα της εποχής, όσο και για τον πολύ ιδιαίτερο και φουτουριστικό σχεδιασμό των εσωτερικών χώρων. Το design των σκηνικών, παρ’όλη την έλλειψη CGI μέσω υπολογιστή, δείχνει πολύ μελετημένο και δίνει την εντύπωση ότι μπορεί πραγματικά να εφαρμοστεί σε μια αληθινή κατασκευή.
Το πιο εντυπωσιακό, όμως στοιχείο, πέραν των εφέ και των σκηνικών, είναι ο τρόπος με τον οποίο οι δύο πρωταγωνιστές-αστροναύτες οικειοποιούνται τον χώρο και χρησιμοποιούν τα διάφορα εξαρτήματα και έπιπλα στο χώρο. Είναι τόσο οργανωμένο και δουλεμένο το φουτουριστικό concept της κατοίκησης στο διαστημόπλοιο, που δύσκολα κάποιος θεατής θα το θεωρήσει ως ουτοπικό με την πρώτη ματιά.
Αυτή η μεγάλη συνέπεια και ακρίβεια στην λεπτομέρεια των σκηνικών και του design δεν είναι τυχαία. Όπως έχουν αναφέρει οι δημιουργοί της ταινίας, εκείνη την εποχή (μέσα δεκαετίας του 1960) η NASA εξέλισσε ραγδαία την τεχνολογία της με σκοπό την αποστολή ανθρώπων στο φεγγάρι. Ο Stanley Kubrick, σκηνοθέτης της ταινίας, ανησυχούσε, ότι η εξέλιξη αυτή της NASA και η μεγάλη δημοσιότητα που αποκτούσε θα επισκίαζε την παραγωγή της φιουτουριστικής ταινίας του. Γι’αυτό, η ομάδα του αναγκάστηκε να κάνει εξονυχιστική έρευνα πάνω στην τεχνολογία του διαστήματος, προβλέποντας με αυτό τον τρόπο πολλές απο τις συσκευές και τεχνολογίες που χρησιμοποιούμε και σήμερα.
Παράλληλα, το interior design και ο τρόπος διαβίωσης στα περιβάλλοντα του διαστήματος που βλέπουμε στο 2001: A Space Odyssey, έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Πολλά απο τα στοιχεία επίπλωσης είναι έργα διάσημων σχεδιαστών της εποχής, και με την ιδιαίτερη σύνθεσή τους συμβάλλουν στη δημιουργία μιας ρεαλιστικής μελλοντικής ατμόσφαιρας.
Ο τρόπος διαβίωσης στους καμπύλους διαστημικούς σταθμούς και διαστημόπλοια που μας παρουσιάζεται, αποτελεί μια πρωτοφανή δήλωση για το μέλλον, αφού δεν αφήνει αμφιβολία, ότι θα μπορούσε να εφαρμοστεί ανα πάσα στιγμή στην πραγματικότητα.
Για παράδειγμα, βλέπουμε στην αρχή της ταινίας ένα ‘’διαστημικό ξενοδοχείο’’, το οποίο εξωτερικά μοιάζει σαν ένα καμπύλο διαστημικό σταθμό. Εσωτερικά, όμως, έχει όλα τα στοιχεία που θα μπορούσαν να θυμίσουν το lobby ενός ξενοδοχείου: reception, καθιστικό (με αυτόματες συσκευές ροφημάτων), και μάλιστα το ταβάνι και το πάτωμα έχουν καμπύλο σχήμα, όπως και το εξωτερικό. Τα περισσότερα διαστημόπλοια και σταθμοί παρατηρούμε, ότι έχουν ένα κατακόρυφο κυκλικό τμήμα, στο οποίο εσωτερικά μπορεί ο άνθρωπος να κυκλοφορήσει με ειδικά παπούτσια που πιθανώς απενεργοποιούν την επίδραση της βαρύτητας.
To τέλος της ταινίας επίσης έχει ενδιαφέρον απο αρχιτεκτονική άποψη. Σε μια συνέντευξή του ο Kubrick εξήγησε, ότι στην τελευταία σκηνή άγνωστες θεικές οντότητες παίρνουν τον έναν αστροναύτη, και τον τοποθετούν σε έναν ‘’ανθρώπινο ζωολογικό κήπο’’. Πρόκειται για ένα δωμάτιο χωρίς ανοίγματα, το οποίο ακολουθεί το φιουτουριστικό interior των υπόλοιπων σκηνικών, με τη διαφορά, ότι η επίπλωσή του αποτελείται από ‘’μπανάλ’’ στοιχεία της γαλλικής αρχιτεκτονικής. Αυτό συμβαίνει γιατί φαινομενικά τα άγνωστα αυτά όντα θέλησαν να δημιουργήσουν ένα ‘’φυσικό περιβάλλον’’ που νόμιζαν όμορφο και οικείο για έναν άνθρωπο, όπως και οι άνθρωποι δημιουργούν τμήματα τεχνητής φύσης για τα ζώα των ζωολογικών κήπων. Και στις δύο περιπτώσεις βέβαια, οι δημιουργοί αποτυγχάνουν να κατασκευάσουν κάτι το φυσικό και όμορφο.
Πηγές:
- How To Get Christian Bale’s Minimalist Apartment From ‘American Psycho’ – GQ Middle East
- 2001: A Space Odyssey (1968) – IMDb
- The Amazingly Accurate Futurism of 2001: A Space Odyssey | WIRED
- The environments of 2001: A Space Odyssey – Creative direction and design for print, digital and events | Sputnik Design, London
- Stanley Kubrick explains ‘2001: A Space Odyssey’ ending in rare interview (faroutmagazine.co.uk)
Πηγές εικόνων:
Εικόνες 1,2,3,4,13: https://www.moviebreak.de/film/american-psycho
Εικόνες 5,6,7,12: https://erinwilliamsondesign.com/design-crisis/tag/retro+future
Εικόνες 8,9,10,11: https://www.dn.pt/artes/2001-odisseia-no-espaco-um-filme-tecnicamente-revolucionario-9227626.html